B.04 Een les zonder keuze

de dictatuur als didactisch instrument

Durf jij als docent de rol van dictator op je te nemen? In deze confronterende en interactieve workshop ervaar je hoe het onderwijs binnen een dictatuur functioneert – en wat dat betekent voor de leerling. Deze vorm van lesgeven helpt bij het democratisch bewustzijn weer te wekken.
Steeds meer jongeren voelen zich aangetrokken tot autoritaire leiders. Niet uit overtuiging, maar uit keuzemoeheid. Democratie biedt vrijheid, maar ook overweldigende verantwoordelijkheid. In dictaturen is er duidelijkheid: één waarheid, één richting, één keuze – en directe consequenties bij afwijking. Heropvoeding, uitsluiting, zelfs ontmenselijking zijn geen abstracte begrippen, maar tastbare realiteiten.
Ook in democratieën ervaren jongeren consequenties, maar vaak op subtielere niveaus. De overvloed aan keuzes leidt tot verlamming, onzekerheid en een verlangen naar duidelijke kaders. Dat maakt de aantrekkingskracht van autoritaire systemen des te gevaarlijker – en des te urgenter om in het onderwijs te behandelen.

Wat gaan we doen in de workshop?
In deze 75 minuten neem ik je mee in stukjes lespraktijk van een typische DDR-docent. Want hoewel elke dictatuur zijn eigen context kent, zijn de mechanismen opvallend universeel.

  • Deel 1 – Ervaar de dictatuur in de klas: Je kruipt in de huid van de leerling en ondergaat een les zoals die in de DDR gegeven werd. Geen ruimte voor discussie, geen ruimte voor twijfel. Aan de hand van authentieke voorbeelden voel je hoe indoctrinatie werkt – en waarom het zo effectief is.
  • Deel 2 – Word zelf de dictatoriale docent: Onder begeleiding ontwikkel je je eigen mini-les volgens dictatoriale principes. Je leert hoe framing, taalgebruik en machtsstructuren ingezet worden om gedrag te sturen. En vooral: hoe je deze ervaring kunt inzetten om leerlingen bewust te maken van de waarde van democratische vrijheid.

Waarom deze workshop voor jou als docent van waarde is?
Als docent speel jij een sleutelrol in het vormen van kritisch denkende burgers. Maar hoe help je leerlingen om écht te begrijpen wat democratie betekent—niet alleen als systeem, maar als dagelijkse ervaring?
In deze workshop geef ik je een krachtig didactisch instrument in handen: een lesvorm die leerlingen laat voelen wat het betekent om géén keuzevrijheid te hebben. Door zelf tijdelijk de rol van dictatoriale docent aan te nemen, ontdek je hoe autoriteit, framing en machtsstructuren werken in het klaslokaal. En vooral: hoe je deze ervaring kunt inzetten om jongeren bewust te maken van de waarde van democratische principes.
Deze workshop is geen toneelstuk, maar een leerervaring. Ik begeleid je stap voor stap, zodat jij straks met vertrouwen en diepgang je leerlingen kunt uitdagen én beschermen.

Informatie over workshopleider

Anja Fricke is afkomstig uit de voormalige DDR. Zij woont sinds 2003 in Nederland, waar zij onder andere actief is als DDR-ervaringsdeskundige. Zij is verbonden aan het DDR-museum in Monnickendam. Zij verzorgt: colleges, gastlessen, lezingen, publiceert en begeleidt inhoudelijk reizen naar de voormalige DDR. Zij heeft haar bachelor in Algemene Cultuurwetenschappen aan de Open Universiteit Nederland behaald.

Doel van de workshop

Waarom deze workshop voor jou als docent van waarde is?
Als docent speel jij een sleutelrol in het vormen van kritisch denkende burgers. Maar hoe help je leerlingen om écht te begrijpen wat democratie betekent—niet alleen als systeem, maar als dagelijkse ervaring?
In deze workshop geef ik je een krachtig didactisch instrument in handen: een lesvorm die leerlingen laat voelen wat het betekent om géén keuzevrijheid te hebben. Door zelf tijdelijk de rol van dictatoriale docent aan te nemen, ontdek je hoe autoriteit, framing en machtsstructuren werken in het klaslokaal. En vooral: hoe je deze ervaring kunt inzetten om jongeren bewust te maken van de waarde van democratische principes.
Deze workshop is geen toneelstuk, maar een leerervaring. Ik begeleid je stap voor stap, zodat jij straks met vertrouwen en diepgang je leerlingen kunt uitdagen én beschermen.

Categorie

Gesellschafliche Teilhabe

Workshoptaal

Nederlands

Doelgroep

Docenten

Max aantal deelnemers

25